Aanmelden

Die eigen potjes toch

Meer dan dertig jaar geleden was hij naar Nieuw-Zeeland geëmigreerd. Het Nederlandse nieuws volgde hij toch nog goed. Over zijn club Feyenoord natuurlijk. Maar ook over de politiek en economie bleef hij meepraten. Om het jaar kwam hij meestal ook wel op familiebezoek in zijn vaderland.

‘Ik herinner me nog wel dat de pensioenen hier goed geregeld waren. Je betaalde van je salaris gewoon een percentage. En als je 65 werd,  kreeg je AOW plus het pensioen dat je via de baas had opgebouwd. Dat was toch iets van 70 procent meen ik en netto nog iets meer misschien? Dat schijnt een van de beste systemen van de wereld te zijn. Maar nu lees ik dat jullie het allemaal anders gaan doen. Waarom toch?’

Geen vertrouwen
Praten over pensioensystemen is lastig. Met deze oude vriend moest het lukken, dacht ik. Hij wist ongeveer hoe het werkte en was bepaald niet de domste thuis.
‘Eigenlijk omdat de mensen het vertrouwen kwijt zijn in ons systeem en in de pensioenfondsen,’ legde ik uit.
‘Hoezo, betalen jullie soms niet of zo?’
‘Jawel. Al onze gepensioneerden krijgen gewoon hun afgesproken pensioen. We hebben de bedragen gelukkig nog nooit hoeven verlagen. Een paar fondsen trouwens wel, die hebben iets moeten korten. Maar we kunnen de pensioenen de laatste jaren niet verhogen met een indexatie om de geldontwaarding tegen te gaan.’
‘Ja OK , dat heb ik gelezen. De dekkingsgraad enzovoorts. Maar als je ziet hoe in andere landen….’
‘Het gaat ook niet om de feiten,’ onderbrak ik hem. ‘Maar mensen zijn bang dat er straks voor hen  niets meer in de pot zit als zij aan de beurt zijn. Vooral jongeren denken dat ze straks niets meer over is voor hen.’
‘Lopen ze dat risico echt?’

Eigen potjes
‘Nee natuurlijk niet. We rekenen juist met een zeldzaam lage rente en daardoor een kunstmatig lage dekkingsgraad om vooral maar niet te veel uit te geven. Daardoor kunnen we de gepensioneerden nu ook geen toeslagen geven om de prijsstijgingen bij te houden.’
‘Dus ze hebben niets te klagen, maar zijn bang en daarom gaan jullie het systeem veranderen?’
‘Een beetje wel ja. We willen de premie die mensen betalen in hun eigen potjes gaan stoppen. Dan zien ze hoeveel ze tegoed hebben en hoe het groeit.’
‘Dat geeft wel meer inzicht,’ beaamde hij. ‘En dan kunnen ze ook zelf met dat geld tussentijds hun hypotheek aflossen of hun huis verbouwen?’
‘Nee, dat niet.’
‘Maar ze kunnen wel bepalen hoe het geld wordt belegd. Meer aandelen Shell of juist meer groene energie?’
‘Nee, niet zo gedetailleerd. Misschien wel uit een paar formules met meer of minder risico.’

Lang leven
‘De premie gaat volledig in die eigen potjes?’
‘Nee, dat niet. Er zal natuurlijk iets af moeten voor de beheerkosten van het pensioenfonds. Bovendien is het wel de bedoeling een stukje solidariteit in stand te houden. Er zal een collectieve buffer nodig zijn om te voorkomen dat het eigen pensioenpotje leeg is als je ouder wordt dan gemiddeld.’
‘Dus je krijgt zogenaamd een eigen pensioenpotje, maar je kunt er niet aankomen, er gaat een onbekend deel van af en je mag niet uitmaken hoe het precies wordt belegd?’ Er klonk onbegrip en verbazing door.
‘Dat is nog niet alles,’ voegde ik er bijna schuldbewust aan toe. ‘We gaan waarschijnlijk ook de doorsneepremie afschaffen. Nu betaalt iedereen dezelfde premie om dezelfde pensioenrechten op te bouwen. Dat is niet helemaal eerlijk, want het geld van jongeren kunnen we veel langer beleggen en dat levert dus meer rendement op dan dat van oudere.’

Doorsneepremie
‘Maar jongeren worden toch vanzelf ouder, dus dat compenseert toch,’ dacht hij nog ouderwets.
‘Niet als je bijvoorbeeld op je dertigste of veertigste zelfstandig wordt en uit het pensioenfonds gaat.’
‘Hoe lossen jullie dat dan op?’ Hij werd echt nieuwsgierig.
‘Nog niet helemaal zeker. Niet door ouderen meer premie te laten betalen, denk ik. Want dan worden ze helemaal duur als werknemer en prijs je ze uit de markt. Waarschijnlijk door ouderen minder pensioenrechten te laten opbouwen. Dat gaat trouwens vanzelf als ze hun nieuwe premie in die eigen potjes storten straks.’
‘Dat is toch niet eerlijk. Dan hebben ze de helft van hun leven teveel betaald in verhouding en missen ze het voordeel in de tweede helft van hun leven. Hoe ga je dat compenseren?’
‘Dat gaat om veel geld,’ gaf ik toe. ‘Sommige berekeningen komen uit op 100 miljard euro om alle mensen boven de 45 te gaan compenseren.’
’En wie gaat dat betalen,’ vroeg hij nuchter. De zuinige Hollander en de Nieuw-Zeelandse ondernemer spraken uit één mond.

Oude schoenen
‘De overheid voelt er weinig voor. Waarschijnlijk zullen de jongeren een soort opslag moeten betalen voorlopig en misschien moeten de gepensioneerden ook wel meebetalen om dat nieuwe pensioensysteem van de grond te krijgen, las ik laatst. Toch een soort solidariteit,’ probeerde ik voorzichtig.  

Hij schudde zijn hoofd vol ongeloof. ‘Dus om het vertrouwen terug te winnen, ga je pensioenpotjes maken waar mensen niet aan mogen komen en waarvan een deel wordt afgeroomd? Jongeren moeten tijdelijk meer premie gaan betalen? Gepensioneerden krijgen minder geld? En dat scoort, denk je?’

‘Nou ja, er zijn nog geen beslissingen genomen,’ begon ik zelf te aarzelen.

‘Vroeger had je een spreekwoord,’ zei hij bijna belerend. ‘Gooi geen oude schoenen weg voordat je nieuwe hebt. Kennen jullie die uitdrukking  nog?’

Ik hield er maar over op. Hij was te lang weg uit Nederland om alles te kunnen snappen.

Arnold Verplancke
ex-bestuurder Pensioenfonds PGB

Arnold Verplancke
Oud-bestuurslid Pensioenfonds PGB
 

 
Recente columns
Gemiste kans
Een pensioenfonds is geen bedrijf
Een schot voor de boeg