Aanmelden

Alle seinen staan op rood!

11-9-2019


Deze titel heb ik niet zelf bedacht. Het is een noodkreet van de gezamenlijke pensioenfondsen, waaronder ook Pensioenfonds PGB, die ik voor deze gelegenheid heb geleend. En waar ik me graag bij aansluit.

Met die noodkreet wordt het kabinet en de politiek opgeroepen om in actie te komen om te voorkomen dat ons pensioenstelsel ernstig wordt ondermijnd. Ook de Tweede Kamer wil dat minister Koolmees met maatregelen komt en de minister heeft ook toegezegd er werk van te gaan maken.
Er dreigt dan ook een dramatische situatie te ontstaan voor veel pensioenfondsen, maar eigenlijk voor het gehele stelsel en zelfs voor het in juni afgesloten pensioenakkoord, dat juist als doel heeft om de toekomstbestendigheid van ons stelsel te verbeteren.

 

Wat is er aan de hand?
De marktrente die sinds 2008 al een gestage daling laat zien, is in de afgelopen maand plotseling verder gedaald naar een historisch dieptepunt. Dat heeft bovenop de eerdere rentedalingen een vernietigend effect op de dekkingsgraad, de premie en de pensioenopbouw van heel veel deelnemers.


Neem bijvoorbeeld ons eigen pensioenfonds. In september vorig jaar verwachtten we aan het einde van het jaar een dekkingsgraad van 110% en hadden we nog uitzicht op indexatie. Medio dit jaar was de actuele dekkingsgraad al gedaald tot onder de 102%. Vervolgens daalde de actuele dekkingsgraad in de maand augustus tot onder de 96%. Een ‘voorwaardelijke’ herstelplankorting  vormt inmiddels een serieuze bedreiging.


De oorzaak ligt niet bij het behaalde rendement. Het rendement bedroeg over de eerste 8 maanden van dit jaar ruim 14%. De oorzaak ligt geheel en al bij de marktrente. De 20-jaarsrente daalde in augustus naar een dieptepunt van 0,05%. Zo’n dramatische renteontwikkeling heeft catastrofale consequenties voor onze pensioenen zolang pensioenfondsen hun pensioenverplichtingen moeten berekenen met een rekenrente die meebeweegt met de marktrente.

 

Een lage rente maakt veel verschil
Twintig jaar geleden stond de 20-jaarsrente op ongeveer 6,5%. Toen had je een bedrag van iets minder dan 30 euro nodig om 20 jaar later eenmalig 100 euro te kunnen uitkeren. Inmiddels bedraagt de rente zo’n 0,5% en de verwachting is niet dat die voorlopig echt gaat stijgen. Dat betekent dat je nu ook bijna 100 euro nodig hebt als je over 20 jaar dat bedrag van 100 euro wilt kunnen uitkeren.
Bij een rekenrente van bijna 0% moet een pensioenfonds voor iedere euro pensioen die is toegezegd, ook bijna een euro in kas hebben. Bij zo’n lage rente groeit de inleg immers nauwelijks met rente over rente zoals dat 20 jaar geleden wel het geval was. En een pensioenfonds moet krachtens de wet zijn pensioenverplichtingen met deze rekenrente uitrekenen. Dat wringt! Want als je kijkt naar die 14% rendement die Pensioenfonds PGB op het pensioenvermogen weet te behalen, ligt dat veel hoger dan die 0,5% rente waarmee de verplichtingen moeten worden berekend.

 

Moeilijk uit te leggen
Nu is pensioen een kwestie van lange adem. Dat mag je niet beoordelen op basis van dagprijzen. De pensioenloopbaan van een deelnemer beloopt zo maar 60 jaar van af het moment dat iemand deelnemer wordt tot hij of zij als gepensioneerde komt te overlijden. Daarom heb ik ook het rendement van PGB over de afgelopen 20 jaar erbij gehaald. Daaruit blijkt een gemiddeld rendement over die jaren van 5,2%. Dat is weliswaar iets minder dan de rente 20 jaar geleden, maar meer dan tien keer de rente van dit moment.

Dankzij dat rendement groeit het vermogen van ons pensioenfonds gestaag, maar toch dreigen we nu door de lage rente in de problemen te komen. Dat valt steeds moeilijker uit te leggen.

 

Gaat de voorzichtigheid niet te ver?
Natuurlijk moeten we ons realiseren dat de resultaten in het verleden geen garantie zijn voor de toekomst. En natuurlijk moeten we beseffen dat het gevaarlijk is je op een gemiddelde te baseren. Achter dat gemiddelde gaan hoogtepunten, maar ook dieptepunten schuil. In het beruchte jaar 2008 hadden we een negatief rendement van bijna 18%, maar ook in 2002 hadden we een verlies op onze beleggingen met 12% en in 2018 was het min 2,4%. Je moet voorzichtig zijn.


En natuurlijk mogen we onze verplichtingen niet voor ons uitschuiven en de generatie na ons met een probleem opzadelen. Nee, wij willen dat ook toekomstige generaties kunnen rekenen op een goed pensioen.

We moeten dit alles terdege beseffen, maar nu lijkt die voorzichtigheid ons hele stelsel te ondermijnen. Het is maar de vraag of de toekomstige generaties hierdoor beter af zijn of dat we ze toch met een probleem opzadelen. Naast alle andere gevolgen van de lage rente is dat misschien wel de belangrijkste reden om eens goed te kijken of er echt geen maatregelen moeten worden getroffen.

 

Immers, ook de generaties die na ons komen hebben recht op een goede pensioenregeling!

Freek Busweiler
 

 

Freek Busweiler
Freek Busweiler is bestuurslid van Pensioenfonds PGB vanaf 2018. Hij gaat in zijn columns graag in op thema’s waarmee hij zich in het bestuur bezig houdt: communicatie en dienstverlening. Maar ook op onderwerpen die als gepensioneerde dicht bij hem staan.

Vorige column
Een haar in de soep

Aysso Reudink reageer
reageert op 13-09-2019:

De pensioenwet moet nodig gewijzigd worden. Het krampachtig vasthouden aan de rekenrente als maat der dingen is al 10 jaar niet meer van deze tijd, en dat zal voorlopig ook wel zo blijven, gezien de recente maatregelen van de ECB. Het rente instrument schijnt achterhaald te zijn. Er is altijd al een wisselwerking geweest tussen rente en aandelenmarkten. Is de rente laag dan floreren de aandelenbeurzen en omgekeerd. Pensioenfondsen hebben een lange beleggingshorizon. Daarbinnen past een duaal stelsel dat bestaat uit een combinatie van rente en andere beleggingsinkomsten. Met een conservatieve benadering van de werkelijke rendementen, die bepalend zouden moeten zijn voor de dekkingsgraad, krijgen we een realistischer beeld van de werkelijkheid. De langjarige rendementen van 5-7 procent wijzen dat ook uit. Wat vooral stoort is dat vanuit de overheid c.q. de DNB nooit concreet ingegaan wordt op deze feiten. Het is dogmatisch en star om maar vast te willen houden aan die rekenrente. Pensioenfondsen worden daardoor gedwongen zich arm te rekenen, terwijl het geld tegen de plinten klotst, daarmede de pensioendeelnemers en gepensioneerden benadelende. Zonder in complottheorieën te vervallen vraag ik mij af wat daarvan de werkelijke reden is. De praktijk heeft immers de theorie al lang ingehaald.

Paul van Haastrecht reageer
reageert op 16-09-2019:

het wringt......... voor het eerst dat ik dit lees van een pensioenbestuurder. Het zogenaamde pensioenakkoord wat in feite nog niet meer was als een aow akkoord, gaat niet helpen. Welnu het wringt niet alleen, het KNELT. En hoe langer dit gaat duren gaan de mensen beseffen dat ze tekort wordt gedaan. Met alle gevolgen van dien. Succes!!!

 

 
Recente columns
Een haar in de soep
Gesprekken aan de keukentafel
De Britten zeggen weer 'nee'