Aanmelden

Alle seinen staan op rood!

11-9-2019


Deze titel heb ik niet zelf bedacht. Het is een noodkreet van de gezamenlijke pensioenfondsen, waaronder ook Pensioenfonds PGB, die ik voor deze gelegenheid heb geleend. En waar ik me graag bij aansluit.

Met die noodkreet wordt het kabinet en de politiek opgeroepen om in actie te komen om te voorkomen dat ons pensioenstelsel ernstig wordt ondermijnd. Ook de Tweede Kamer wil dat minister Koolmees met maatregelen komt en de minister heeft ook toegezegd er werk van te gaan maken.
Er dreigt dan ook een dramatische situatie te ontstaan voor veel pensioenfondsen, maar eigenlijk voor het gehele stelsel en zelfs voor het in juni afgesloten pensioenakkoord, dat juist als doel heeft om de toekomstbestendigheid van ons stelsel te verbeteren.

 

Wat is er aan de hand?
De marktrente die sinds 2008 al een gestage daling laat zien, is in de afgelopen maand plotseling verder gedaald naar een historisch dieptepunt. Dat heeft bovenop de eerdere rentedalingen een vernietigend effect op de dekkingsgraad, de premie en de pensioenopbouw van heel veel deelnemers.


Neem bijvoorbeeld ons eigen pensioenfonds. In september vorig jaar verwachtten we aan het einde van het jaar een dekkingsgraad van 110% en hadden we nog uitzicht op indexatie. Medio dit jaar was de actuele dekkingsgraad al gedaald tot onder de 102%. Vervolgens daalde de actuele dekkingsgraad in de maand augustus tot onder de 96%. Een ‘voorwaardelijke’ herstelplankorting  vormt inmiddels een serieuze bedreiging.


De oorzaak ligt niet bij het behaalde rendement. Het rendement bedroeg over de eerste 8 maanden van dit jaar ruim 14%. De oorzaak ligt geheel en al bij de marktrente. De 20-jaarsrente daalde in augustus naar een dieptepunt van 0,05%. Zo’n dramatische renteontwikkeling heeft catastrofale consequenties voor onze pensioenen zolang pensioenfondsen hun pensioenverplichtingen moeten berekenen met een rekenrente die meebeweegt met de marktrente.

 

Een lage rente maakt veel verschil
Twintig jaar geleden stond de 20-jaarsrente op ongeveer 6,5%. Toen had je een bedrag van iets minder dan 30 euro nodig om 20 jaar later eenmalig 100 euro te kunnen uitkeren. Inmiddels bedraagt de rente zo’n 0,5% en de verwachting is niet dat die voorlopig echt gaat stijgen. Dat betekent dat je nu ook bijna 100 euro nodig hebt als je over 20 jaar dat bedrag van 100 euro wilt kunnen uitkeren.
Bij een rekenrente van bijna 0% moet een pensioenfonds voor iedere euro pensioen die is toegezegd, ook bijna een euro in kas hebben. Bij zo’n lage rente groeit de inleg immers nauwelijks met rente over rente zoals dat 20 jaar geleden wel het geval was. En een pensioenfonds moet krachtens de wet zijn pensioenverplichtingen met deze rekenrente uitrekenen. Dat wringt! Want als je kijkt naar die 14% rendement die Pensioenfonds PGB op het pensioenvermogen weet te behalen, ligt dat veel hoger dan die 0,5% rente waarmee de verplichtingen moeten worden berekend.

 

Moeilijk uit te leggen
Nu is pensioen een kwestie van lange adem. Dat mag je niet beoordelen op basis van dagprijzen. De pensioenloopbaan van een deelnemer beloopt zo maar 60 jaar van af het moment dat iemand deelnemer wordt tot hij of zij als gepensioneerde komt te overlijden. Daarom heb ik ook het rendement van PGB over de afgelopen 20 jaar erbij gehaald. Daaruit blijkt een gemiddeld rendement over die jaren van 5,2%. Dat is weliswaar iets minder dan de rente 20 jaar geleden, maar meer dan tien keer de rente van dit moment.

Dankzij dat rendement groeit het vermogen van ons pensioenfonds gestaag, maar toch dreigen we nu door de lage rente in de problemen te komen. Dat valt steeds moeilijker uit te leggen.

 

Gaat de voorzichtigheid niet te ver?
Natuurlijk moeten we ons realiseren dat de resultaten in het verleden geen garantie zijn voor de toekomst. En natuurlijk moeten we beseffen dat het gevaarlijk is je op een gemiddelde te baseren. Achter dat gemiddelde gaan hoogtepunten, maar ook dieptepunten schuil. In het beruchte jaar 2008 hadden we een negatief rendement van bijna 18%, maar ook in 2002 hadden we een verlies op onze beleggingen met 12% en in 2018 was het min 2,4%. Je moet voorzichtig zijn.


En natuurlijk mogen we onze verplichtingen niet voor ons uitschuiven en de generatie na ons met een probleem opzadelen. Nee, wij willen dat ook toekomstige generaties kunnen rekenen op een goed pensioen.

We moeten dit alles terdege beseffen, maar nu lijkt die voorzichtigheid ons hele stelsel te ondermijnen. Het is maar de vraag of de toekomstige generaties hierdoor beter af zijn of dat we ze toch met een probleem opzadelen. Naast alle andere gevolgen van de lage rente is dat misschien wel de belangrijkste reden om eens goed te kijken of er echt geen maatregelen moeten worden getroffen.

 

Immers, ook de generaties die na ons komen hebben recht op een goede pensioenregeling!

Freek Busweiler
 

 

Freek Busweiler
Freek Busweiler was bestuurslid van Pensioenfonds PGB vanaf 2018. Hij schreef columns op deze website over onderwerpen die hem als gepensioneerde boeiden en over communicatie en dienstverlening, zijn specialisme in het bestuur.

Vorige column
Een haar in de soep

Aysso Reudink reageer
reageert op 13-09-2019:

De pensioenwet moet nodig gewijzigd worden. Het krampachtig vasthouden aan de rekenrente als maat der dingen is al 10 jaar niet meer van deze tijd, en dat zal voorlopig ook wel zo blijven, gezien de recente maatregelen van de ECB. Het rente instrument schijnt achterhaald te zijn. Er is altijd al een wisselwerking geweest tussen rente en aandelenmarkten. Is de rente laag dan floreren de aandelenbeurzen en omgekeerd. Pensioenfondsen hebben een lange beleggingshorizon. Daarbinnen past een duaal stelsel dat bestaat uit een combinatie van rente en andere beleggingsinkomsten. Met een conservatieve benadering van de werkelijke rendementen, die bepalend zouden moeten zijn voor de dekkingsgraad, krijgen we een realistischer beeld van de werkelijkheid. De langjarige rendementen van 5-7 procent wijzen dat ook uit. Wat vooral stoort is dat vanuit de overheid c.q. de DNB nooit concreet ingegaan wordt op deze feiten. Het is dogmatisch en star om maar vast te willen houden aan die rekenrente. Pensioenfondsen worden daardoor gedwongen zich arm te rekenen, terwijl het geld tegen de plinten klotst, daarmede de pensioendeelnemers en gepensioneerden benadelende. Zonder in complottheorieën te vervallen vraag ik mij af wat daarvan de werkelijke reden is. De praktijk heeft immers de theorie al lang ingehaald.

Paul van Haastrecht reageer
reageert op 16-09-2019:

het wringt......... voor het eerst dat ik dit lees van een pensioenbestuurder. Het zogenaamde pensioenakkoord wat in feite nog niet meer was als een aow akkoord, gaat niet helpen. Welnu het wringt niet alleen, het KNELT. En hoe langer dit gaat duren gaan de mensen beseffen dat ze tekort wordt gedaan. Met alle gevolgen van dien. Succes!!!

h mulder reageer
reageert op 16-09-2019:

Het Pensioen is een achterstallig loon en dient derhalve zo behandeld te worden . Als de werknemer dus nu verteld wordt dat deze gekort wordt in zijn loon zijn de rapen gaar en zal men in razende tempo stakingen organiseren . De bevolking zal op hun achterste poten staan en eisen dit terug te draaien en op z'n minst dat men niet gekort wordt , integendeel , daar het goed gaat met de economie zal men loonstijging eisen . Nu weet men dat het geld in de pensioenkassen tegen de plinten klotst , dus geld is er wel voor een fatsoenlijke indexatie , maar omdat de DNB de regels bepaald , blijkt dat er ''niet'' genoeg geld is ! Zo kan deze altijd de regels naar hun hand zetten door van alles en nog wat te fantaseren , immers je kunt de gepensioneerden alles wijsmaken , ze moeten toch accepteren wat ze wijs gemaakt wordt ! De regering zegt dat zij er niets over te vertellen hebben maar hebben wel jaren geleden overlegt met de bonden en pensioenfondsen dat de DNB de regels bepaald en meestal is ''de baas'' van deze instelling een oud minister of op z'n minst een ''vriendje'' van de overheid . Op slinkse wijze wordt hier over onze ''achterstallige loon '' beslist . Ik vindt het verdacht veel op ''corruptie'' lijken , misschien nog net niet bewijsbaar maar ik hoop dat er ooit een journalist hier op ingaat en uitzoekt hoe het er aan toe gaat . De docu serie ''Zwarte zwanen '' van jaren geleden hebben bewijs genoeg blootgelegd maar nog doet men in Den Haag of hun neus bloedt en speelt men de onschuldige . Helaas zolang we kinderen aan het bewind in Nederland hebben die alleen maar aan hun eigen inkomen denken en aan een eventuele goed betaalde baan in Brussel zullen we altijd als gepensioneerden het onderspit delven . Waar zijn de mensen gebleven die achter ons staan ? Ik vraag het mij af omdat ik nog weet uit de tijd dat ik een jaar of dertig was , iedereen vond dat mensen recht hebben op een goed pensioen en wij daar zelfs openlijk over spraken ook als jongeren .Het was vanzelfsprekend dat mensen na zo'n 40 a 50 jaar arbeid recht hebben op een fatsoenlijke behandeling en daarbij behorende pensioen waar al die jaren flink voor ingelegd werd . Ik heb het gevoel dat men de gepensioneerden zien als labiele individuen die niet weten hoe de wereld in elkaar zit , nota bene mensen met 60 a 70 jaar en meer levens ervaring en de daarbij behorende kennis .

N. Baljeu reageer
reageert op 16-09-2019:

Simpel toch..... Zo snel kan het gaan. De ECB (Brussel) bepaald. De overheid (DNB) beschermt. En alle profiterende zakkenvullers? Die zorgen ervoor geen financieel nadeel te hebben. Wie weet, kan hun inkomen nog worden verhoogd. En Nederland? Natuurlijk weer 'het braafste- jongetje van de klas'! Wij houden toch van Europa? Zijn vroeger de pensioenpotten al eens niet 'geleend door de overheid? Nederland wordt wakker, want alle goedbedoelde uitleg ten spijt: wij MOETEN korten niet goed vinden. Als men praat over solidariteit voor de volgende generatie is dat correct. Maar ooit is solidariteit waarschijnlijk nooit zo beknot door de overheid thans.. De pensioenpoten barsten uit hun voegen. Verklaar dat eens nader. Politiek let op uw zaak!

Jan Leune reageer
reageert op 16-09-2019:

Tot de twee laatste alinea's een column die niets aan duidelijkheid te wensen overlaat. Daarna laat Freek Busweiler verbloemd weten ook niet te weten hoe het nu verder moet met de pensioenen. Wat bedoelt hij concreet met "goed kijken of er echt geen maatregelen moeten worden getroffen"? Aan welke maatregelen denkt Busweiler? Van een bestuurder mag duidelijkheid verwacht worden. Ik kijk uit naar zijn volgende column.

Jan Leunr reageer
reageert op 16-09-2019:

Ik wil wel één concreet voorzetje geven: 1.Afscheid nemen van de marktrente als maatstaf voor de dekkingsgraad. 2. Als nieuwe maatstaf invoeren de gemiddelde rente van het rendement de afgelopen 50 jaar (halve eeuw) verminderd met twee procent (met het oog op onvoorziene omstandigheden). Daarmee lijken ook de uitkeringen voor de komende generaties pensioengerechtigden 'gegarandeerd'. De laatste aanhalingstekens zijn bedoeld om aan te geven dat er geen absolute garanties zijn in het leven, behalve dan dat we uiteindelijk allemaal het loodje leggen. Ben benieuwd naar tegenwerpingen.

R. Maarschalkerweerd reageer
reageert op 18-09-2019:

Dit citaat lijkt me de lading wel dekken. Pieter Lakeman is boos! De Nederlandse Bank verplicht pensioenfondsen reeds jarenlang hun pensioenreserves te laag weer te geven door een onjuiste rekenrente te gebruiken. 500 miljard euro wordt nu verkeerd weergegeven. Een idiote politiek van bankbestuurder Klaas Knot, stelt Pieter Lakeman. De rendementen van de pensioenfondsen zijn ondanks de onvriendelijke ingrepen in het financiële stelsel door Draghi nog steeds zo hoog dat er 500 miljard euro aan reserves aanwezig is. Door de onjuiste rekenrente voor te schijven dwingt DNB de pensioenfondsen deze 500 miljard onzichtbaar te maken en buiten de balans te houden en daardoor op uitkeringen te korten. De zelfstandigheid van kleine, onafhankelijke pensioenfondsen wordt hierdoor bedreigd. De rekenrente is de contantmakingsfactor waarmee de pensioenfondsen de waarde haar toekomstige betalingsverplichtingen berekent. Door de rekenrente jarenlang onjuist vast te stellen lijken de pensioenfondsen arm te zijn terwijl ze enorm rijk zijn.. Lakeman is het daar niet mee eens.

Eibert reageer
reageert op 24-09-2019:

Freek Busweiler was er voor ons, als leden, en ben geschokt te vernemen van zijn plotselinge heengaan op zo een jonge leeftijd. Onze gedachtenn en meeleven gaan uit naar zijn vrouw, kinderen en verdere famile. Was van plan om onderstaande reaktie te plaatsen op zijn laatste bijdrage. Wat ik toch bij deze wil doen. Ik hoop dat er iemand is die even sterk als Freek Busweiler zal opkomen voor de belangen van alle PGB leden. RIP Freek. Mijn reaktie op het artikel De link hieronder leidt naar 1 van de vele pers artikelen rond NL Pensioenfondsen, reken-rentes, dekkingsgraden en andere fraaie termen ....... Het is een eindeloos debat ..... Regeringen zouden zich n.m.m. niet moeten bemoeien met Pensioen fondsen, aangezien het geld eigendom is van de diverse Pensioenfonds leden (werkenden en gepensioneerden). Het geld wat binnen kwam en komt en nu en in de toekomst uitbetaald wordt, is het exclusieve eigendom van diegenen die lid zijn. De Pensioenfondsen zijn mans genoeg om met hun bestuur (en inspraak van huidige leden-controle daarop) de hoogte van de te betalen premies en de Pensioen uitkeringen op een verantwoorde manier vast te stellen. In tegenstelling tot de diverse Pensioen fondsen is de AOW niet gebaseerd op lidmaatschap, maar is een Algemene ouderdoms voorziening voor iedereen, wordt betaald door de belasting betaler en uitbetaald aan AOW-ers op voorwaarden die de regering vast stelt en via een omslag stelsel betaalt uit de nationale belasting pot. Daarom zou n.m.m. de NL regering zich dienen te beperken en zich alleen te concentreren op AOW uitkeringen. Ja, het is waar, de lage rente geeft inderdaad een lagere opbrengst voor Pensioenfondsen, want ze hebben van hun geinvesteerde kapitalen een gedeelte zitten in leningen aan regeringen, bedrijven en in andere obligaties of "Bonds" die steeds lagere rentes opbrengen. Maar daar staat tegenover dat investeringen verspreid over andere opties, zoals (beurs)aandelen, investeringen in onroerend goed en niet-beurs genoteerde bedrijven, enz., het relatief redelijk goed doen en gedaan hebben. Als resultaat kon - over de afgelopen 10 jaar - het gemiddelde pensioenfonds per jaar rond de 5% van de balans van individuele gepensioneerde leden uitbetalen en bovendien ...... doordat het rendement gemiddeld 7% was kon rond (7-5=)2% X 10 jaar opgepot worden om zo de negatieve effekten en kelderende balansen, veroorzaakt door de GFC, ongedaan te maken. Wat de Pensioenfondsen echt niet nodig hebben is een regering die zich konstant bemoeit met hen en hun leden door deze gekke reken-rente regelingen toe te passen die slechts rond 20% van toepassing zouden kunnen zijn, omdat het gemiddelde pensioenfonds slechts 15-25% in obligaties e.d. heeft geinvesteerd. De afgeleide zgn Dekkingsgraden wekken daardoor de onterechte impressie dat de pensioenfondsen er slecht voor staan en wordt de friktie tussen werkenden en gepensioneerden onnodig opgevoerd door te insinueren dat er in de toekomst wellicht niet genoeg geld zou zijn om pensioenen uit te betalen aan degenen die nu nog werken. Een zeer onterechte en oneerlijke voorstelling van zaken!! Wellicht is het tijd dat ieder lid van alle pensioenfondsen geinformeerd wordt over het bedrag dat in hun naam staat en hen zelf te laten beslissen waarin ze willen investeren: in veiliger of in meer renderende (en dus meer risiko dragende!) opties zoals in onroerend goed en/of NL en buitenlandse aandelen. Of in een kombinatie van diverse investering opties om het risiko te spreiden. Ook hen zelf laten bepalen of ze meer dan die 5% op willen nemen. In meerdere landen kunnen leden bijv. kiezen om hun pensioen jaarlijks automatisch te verhogen met het inflatie percentage over het afgelopen jaar (wat dus wel inhoudt dat de balans wat sneller omlaag gaat!). Waarom kan dat in andere landen wel en in NL niet? Het betrokken bedrag is toch immers verdiend door en eigendom van het individuele Pensioenfonds lid? Het debat gaat door. Maak je mening bekend bij je eigen pensioenfonds: want een zwijgende meerderheid brengt geen veranderingen teweeg! Een bezorgd PGB lid.

 

 
Recente columns
Een haar in de soep
Gesprekken aan de keukentafel
De Britten zeggen weer 'nee'